Financiële stress: wat het is en hoe het te beheersen

Omgaan met basisbehoeften, vrije tijd, kredietverantwoordelijkheden en meer wordt steeds moeilijker. Heb jij last van financiële stress?
Financiële stress: wat het is en hoe het te beheersen

Laatste update: 16 december, 2022

Het is voor niemand een geheim dat de kosten van levensonderhoud de afgelopen twee decennia enorm zijn gestegen. Omgaan met basisbehoeften, vrije tijd, kredietverantwoordelijkheden en meer wordt steeds moeilijker. De gevolgen hiervan zijn zeer uiteenlopend, waarbij vooral de zogenaamde financiële stress opvalt. Hoewel de literatuur over deze kwestie de afgelopen tijd is toegenomen, is de waarheid dat het een probleem is dat altijd heeft bestaan.

Financiële stress komt vaker voor in huishoudens met een laag inkomen, hoewel het zich in alle sociale lagen kan manifesteren. Dit is een echt fenomeen, een fenomeen dat ook wordt geassocieerd met meerdere problemen wat de algemene gezondheid betreft. Vandaag bundelen we alles wat je moet weten over financiële stress en wat experts weten over de belangrijkste oorzaken en gevolgen ervan.

Kenmerken van financiële stress

De emotionele spanning die ontstaat door problemen die met geld te maken hebben, staat bekend als financiële stress. Psychologische stress is een natuurlijke reactie om om te gaan met situaties die als potentieel gevaarlijk worden ervaren.

Wanneer het wordt geactiveerd, ontwikkelt het een reeks fysieke en emotionele verstoringen, die bijna het hele organisme beïnvloeden. Episoden van dit type stress worden gekenmerkt door dergelijke verstoringen, maar worden getriggerd door financiële zorgen. In grote lijnen kunnen we het hebben over twee soorten financiële stress: objectieve stress en subjectieve stress.

Het eerste geval verwijst naar de problemen die men heeft bij het omgaan met dagelijkse uitgaven en financiële verantwoordelijkheden.

Het tweede geval is angst, onmacht of frustratie omdat men niet genoeg geld verdient zoals men zou willen (hoewel het in dit geval wel mogelijk is om in basisbehoeften te voorzien en schulden af te lossen).

We hebben het hier over een wereldwijd fenomeen dat vooral gezinnen met lage inkomens treft (objectieve stress). Desondanks kunnen gezinnen die in landen met een hoog inkomen wonen, onder grotere druk staan om meer te verdienen. Dit vertaalt zich op zijn beurt in episodes van subjectieve stress.

Zorgen over geld

Bijna iedereen maakt zich van tijd tot tijd wel eens zorgen over geld, dus het is belangrijk om onderscheid te maken tussen financiële stress en wanneer het slechts een voorbijgaande zorg is.

Zeker, wanneer een stress-episode langer duurt dan verwacht, het welzijn van de persoon aantast en wordt gekenmerkt door intense symptomen, is het niet langer een natuurlijke reactie en wordt het een psychosomatische stoornis.

Deze psychosomatische stoornis wordt veroorzaakt door dagelijkse of terugkerende zorgen over het geld dat binnenkomt of de schulden die betaald moeten worden.

Naast het sociale aspect hebben experts (Engelse link) andere variabelen geïdentificeerd die dit soort situaties versterken. Het komt bijvoorbeeld veel vaker voor bij vrouwen, alleenstaanden (gescheiden, weduwe/weduwnaar, enz.), laagopgeleiden en mensen zonder vast inkomen. Het is dan ook een zeer complex fenomeen, dat, zoals we hebben gezien, subjectieve triggers kan hebben.

Gevolgen van financiële stress

Financiële stress tast de kwaliteit van leven aan
Wie op bijna alle vlakken last heeft van de gevolgen van financiële stress, ziet zijn kwaliteit van leven sterk aangetast.

Zoals de onderzoekers (Engelse link) aangeven, worden de eerste gevolgen van financiële stress gevoeld op gezinsniveau. Dit is door middel van ruzies, conflicten, beschuldigingen, wrok en afstandelijk gedrag. Dit vertaalt zich in een verslechtering van de interpersoonlijke relaties met de partner of kinderen, zozeer zelfs dat het in veel gevallen leidt tot ontbinding van het gezin.

Zoals we al waarschuwden, heeft psychologische stress een directe invloed op de fysieke en emotionele gezondheid. Het hangt allemaal af van de intensiteit en de tijd waarin het zich manifesteert, maar stress treft je vroeg of laat altijd. Hier zijn enkele van de gevolgen van stress waaraan je kan worden blootgesteld:

  • Verhoogd risico op het ontwikkelen van hart- en vaatziekten.
  • Slaapproblemen.
  • Verminderd immuunsysteem (waardoor je een groter risico loopt op infecties).
  • Problemen met het spijsverteringsstelsel (constipatie, diarree en andere).
  • Suikerziekte.
  • Verhoogd risico op het ontwikkelen van immuunstoornissen.
  • Huid condities.
  • Hypertensie.
  • Hoofdpijn, misselijkheid en braken.
  • Moeite met concentreren.
  • Risico op het ontwikkelen van meer acute emotionele stoornissen ( depressie, angst en andere).

Maar dit is niet alles. Financiële stress heeft een directe invloed op het gevoel van eigenwaarde, zelfbewustzijn, toegang tot zorg, ongezond gedrag en zelfs zelfmoordgedachten. Er zijn verschillende manieren waarop dit soort stress je welzijn bepaalt, en hoe langer je jezelf eraan blootstelt, hoe groter de gevolgen zullen zijn.

Tips om financiële stress te voorkomen

Financiële stress kan op verschillende manieren worden aangepakt
Het goed kennen van de belangrijkste uitgaven en het hebben van een adequate planning is essentieel om financiële stress het hoofd te bieden.

Er zijn veel manieren om met financiële stress om te gaan. Er is geen magisch recept, deels omdat de verschillende variabelen die de ontwikkeling ervan beïnvloeden, voorkomen dat mensen ze allemaal kunnen beheersen. Desondanks beveelt de American Psychological Association (APA – Engelse link) het volgende aan:

  • Neem geleidelijk financiële beslissingen (zodat je niet tegelijkertijd veel verantwoordelijkheden of uitgaven opstapelt).
  • Houd bij hoeveel geld je uitgeeft, hoe en waaraan.
  • Identificeer de zwakke punten van je financieel beheer (onnodige uitgaven, dingen die je kunt schrappen, enzovoort).
  • Maak een maandelijks plan van de dingen die je als prioriteit nodig hebt om je geld aan toe te wijzen (aankopen in de supermarkt, huurbetalingen, enzovoort).
  • Verminder de tijd die je besteedt aan het kijken naar advertenties op sociale netwerken, televisie en andere, evenals de tijd die je doorbrengt in winkelcentra en op plaatsen die geld uitgeven.
  • Neem alleen het geld mee dat je nodig hebt en probeer je creditcard thuis te laten.
  • Identificeer welke dingen je doet om met financiële stress om te gaan. Velen hebben de neiging hun toevlucht te nemen tot alcohol, tabak en drugs. Hierdoor lopen je maandlasten echter nog verder op.
  • Overleg met familie en vrienden voordat je een belangrijke financiële beslissing neemt.
  • Probeer te onderhandelen over de eventuele schulden die je hebt.
  • Erken dat je een probleem hebt.

Erken dat je een probleem hebt

Net als bij andere soorten problemen, is het essentieel om te erkennen dat je het hebt. Je kunt deze tips niet implementeren en er iets aan doen als je aarzelt om te accepteren dat je een dergelijke episode van financiële stress hebt. We hebben de emotionele en fysieke littekens al gezien, dus de effecten zijn niet alleen financieel. Het accepteren van het probleem zal je ook motiveren om hulp te zoeken.

Je kunt je familie, je vrienden, een financieel adviseur of een professionele psycholoog gebruiken als ondersteuning voor de stressvolle situatie. Dit laatste zal je helpen het emotionele aspect te kanaliseren en je strategieën aanreiken om ermee om te gaan. Aarzel niet om hulp te vragen als je denkt dat je die nodig hebt, of om het advies toe te passen dat we je hebben gegeven.



  • Friedline T, Chen Z, Morrow S. Families’ Financial Stress & Well-Being: The Importance of the Economy and Economic Environments [published online ahead of print, 2020 Jul 15]. J Fam Econ Issues. 2020;1-18.
  • Ryu S, Fan L. The Relationship Between Financial Worries and Psychological Distress Among U.S. Adults [published online ahead of print, 2022 Feb 1]. J Fam Econ Issues. 2022;1-18.

Los contenidos de esta publicación se redactan solo con fines informativos. En ningún momento pueden servir para facilitar o sustituir diagnósticos, tratamientos o recomentaciones provenientes de un profesional. Consulta con tu especialista de confianza ante cualquier duda y busca su aprobación antes de iniciar o someterse a cualquier procedimiento.